تبلیغات 
تبلیغات
زمان پیدایش مهر برای سجده در نماز
«مُهر» عبارت است از قطعهاى کوچک از گِل به شکل مستطیل یا استوانهاى که نمازگزاران بر زمین نهند و به جاى خاک، پیشانى به هنگام سجده بر آن گذارند.[1]
در روایتی مشهور از پیامبر صلی الله علیه و آله که در منابع روایی اهل تسنن وارد شده نقل شده که:«و جعلت لی الارض مسجداً و طهوراً»[2] یعنی «زمین برای من سجدهگاه و مایه پاکی و طهارت قرار داده شد.»
تا اینجا اختلاف چندانی بین فِرَق اسلامی نیست، تفاوت اینجا است که آیا کلمه «ارض» که به معنی «زمین» میباشد شامل فرش و یا لباسی که بر آن نهاده شود میباشد، تا سجده بر آنها نیز صحیح باشد یا نه؟، پیروان اهل سنت معتقدند که بله، بر فرش و لباس نیز عنوان زمین صدق میکند و سجده بر آنها جایز است. البته در صحیح بخاری بابی است که در آن روایاتی را ذکر کرده است که بعضی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله که به خاطر حرارت آفتاب نمیتوانستند پیشانی را وقت نماز روی زمین مسجد بگذارند از حضرت اجازه خواستند که گوشه لباسشان را بین پیشانی و زمین قرار دهند تا از حرارت زمین در امان باشند؛ حضرت اجازه ندادند. برای همین مقداری از خاک را در مشت میگرفتند و قبل از سجده رفتن زیر پیشانی میریختند.[3]
اما شیعه طبق تعالیم اهلبیت علیهم السلام معتقد است که لباس و فرش و مانند اینها از مصادیق روایت نبوی نیست، چون بر اینها عنوان زمین صدق نمیکند و باید بر زمین و چیزهای غیر خوراکی که از زمین میروید (مانند چوب و برگ درخت) سجده کرد. حضرت امام جعفر صادق علیه السلام میفرماید: «السُّجُودُ لَا یَجُوزُ إِلَّا عَلَی الْأَرْضِ أَوْ عَلَی مَا أَنْبَتَتِ الْأَرْضُ إِلَّا مَا أُکِلَ أَوْ لُبِسَ»[4]
بنا بر روایات ائمه اهل البیت علیهم السلام و بعضی از روایات اهل سنت نمیتوان در سجده، پیشانی را بر هر شیء گذاشت بلکه باید بر اشیاء مخصوص نهاد.
این اشیاء مخصوص که در روایات بیان شدهاند عبارتند از: خاک، سنگ، کلوخ، گیاهانی که خوراکی و پوشیدنی نیستند مثل برگ درخت، پوست میوههایی که معمولا خورده نمیشوند و ... اما بر اشیایی که از نفت و فلزات و پشم و مو و پوست و گوشت حیوانات تشکیل شده نمیتوان سجده کرد (نمیتوان در سجده پیشانی را بر فرش بافته شده از این مواد نهاد).
[1][1] لغت نامه دهخدا، واژه مُهر.
[2][2] صحیح بخاری، 1/91 کتاب تیمم، حدیث 2.
[3][3] مسند احمد:3/327، حدیث جابر، سنن بیهقی:1/439 و کنز العمال7/465، شماره حدیث 19810و سنن بیهقی:1/105.
[4][4] وسائل الشیعه، ج5، باب أنه لا یجوز السجود بالجبهه.
جهت دریافت ادامه این مقاله لطفاً اینجا را کلیک فرمایید
عنوان کتاب: خطابه غدیر
نویسنده: محمدباقر انصاری
ناشر:
خلاصه کتاب: کتاب خطابه غدیر یک دوره کامل و فشرده از واقعه غدیر را تقدیم مینماید؛ نویسنده کتاب، آقای محمد باقر انصاری، در بخش نخستین، کتاب را اینگونه معرفی مینمایند: غدیر عنوان عقیده ما و اساس دین اسلام و ثمره نبوت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است. پیام غدیر تعیین صراط مستقیم تا آخرین روز دنیاست، و خطابه غدیر زنده ترین سند ولایت مطلقه الهیه دوازه امام علیهم السلام است. برای ترسیم کامل صحنه غدیر، جمع بندی مجموعه وقایعی که در غدیر خم و قبل و بعد از آن به وقوع پیوسته، حقایق ناگفته ای را روشن می نماید. در پی آن، خطابه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در غدیر که آخرین و مهمترین سخنرانی آن حضرت در بزرگترین اجتماع مسلمانان است، باید بعنوان سند معتبر و آبروی ابدی اسلام بصورتی شایسته تنظیم شود و در معرض دید جهانیان قرار گیرد.»
... در راستای این مهم، نوشته حاضر ابتدا واقعه غدیر را ترسیم کرده و سپس به مدارک خطبه پرداخته، و پس از آن خطابه غدیر را با ترجمه آن تقدیم نموده است. تفصیل وقایع غدیر و منابع آن و تفسیر خطبه در کتاب «اسرار غدیر» به طور کامل آمده و نوشته حاضر خلاصه و اقتباسی از آن کتاب است. در اجرای فرمان مطاع پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که در غدیر خم از همه مسلمانان خواستند پیام غدیر را به نسل های بعد از خود و به هر کس که خبر ندارد برسانند. ... .
باشد که فرد فرد مسلمانان از این رهگذر استفاده کنند و سالانه لااقل یک بار این واقعه را مطالعه کنند و برای آنان که نمی دانند بازگو نمایند و در حفظ متن خطبه آن بعنوان مهمترین پیام اسلام سعی نمایند.
دریافت این کتاب از سایت کتابخوانی (www.ketabkhani.com)
به یاد مرگ و سراى بعد از آن یعنی عالم برزخ و قیامت(1) بودن، یکی از بهترین موعظهها و سازندهترین اندرزها براى هر انسان است. کلام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این خصوص نیز همین مطلب را بیان میکند که آن حضرت فرمود: «مرگ بهعنوان موعظهگر کافیست.»(2)
اما سؤالی که ممکن است مطرح شود، آنست که آیا راهی وجود دارد که بتوان به شکلی ملموس بخشی از آنچه بعد از مرگ روی میدهد را درک کرد؟ آیا در این زمینه عامل تذکری وجود دارد که بتواند علاوه بر این که یاد مرگ را در دل ما زنده نگه دارد، تجربهای از آنچه بعد از مرگ روی میدهد را به ما نشان دهد؟
هنگامی که به قرآن کریم مراجعه میکنیم، با این کلام الهی مواجه میشویم که فرمود: «خداوند روح انسانها را هنگام مرگشان به تمامی باز میستاند و (نیز) روح کسی را که نمرده است به هنگام خواب(قبض میکند). پس آن روح را که مرگ را بر او مقدر کرده نگاه میدارد و دیگری را تا سرآمدی معین باز میفرستد. قطعاً در این امر نشانههاى روشنى است براى کسانى که اندیشه مىکنند.»(3)
همان طور که میبینیم خداوند در این آیه به مقایسه مرگ و خواب پرداخته است. بنابراین یکی از راههایی که میتوان بهوسیله آن بهتر مرگ را درک کرد و با یادآوری و توجه به آن، مرگ را از یاد نبرد، تأمل در شباهت بین خواب و مرگ است. در همین راستا، روایات رسیده از معصومین علیهم السلام نیز به خوبی شباهت بین خواب و مرگ را برای ما ترسیم میکند.
به عنوان نمونه از امام جواد علیه السلام سوال شد: «مرگ چیست؟» ایشان در جواب فرمود: «مرگ همان خوابی است که هر شب شما را فرا میگیرد؛ با این تفاوت که مرگ مدتش طولانی تر است و شخص از آن بیدار نمیگردد مگر در روز قیامت ...»
اگر با دقت به حدیث و آیه قرآن بنگریم، هردو به جداشدن روح از بدن در هنگام مرگ و خواب اشاره میکنند؛ با این تفاوت که هنگام مرگ دیگر بازگشتی برای روح به بدن نخواهد بود.
امام جواد علیه السلام در ادامه حدیث با بیان تشابه بین حالات انسان در خواب و مرگ، از این شباهت به عنوان وسیلهای برای تذکر به سختی یا راحتی بعد از مرگ استفاده میکند و میفرماید:
«مگر انسان در خواب انواع شادمانی را نمیبیند که توصیف آن ممکن نیست و همچنین با اقسامی از ترس مواجه نمیشود که قادر به توصیف آن نیست؟ پس با این وجود، حالت شادمانی در خواب و ترس در آن چگونه است؟(آیا تنها به همین دلیل که نمیتوان آنرا توصیف نمود، میتوان منکر آن گردید؟) مرگ (نیز) همین است (از همین قسم است)؛ پس برای آن آماده شوید.»(4)
همان طور که معلوم است، در عالم خواب این جسم مادی ما نیست که ترس و شادمانی یا هر احساس دیگری را تجربه میکند، پس میتوان به طور ملموس دریافت پس از مرگ نیز اگر چه با این جسم مادی وارد عالم برزخ نمیشویم، اما احساسی مشابه را تجربه میکنیم.
چه خوب است صبح هنگام که از خواب بیدار میشویم، فرمایش امام جواد علیه السلام را در خاطر داشته باشیم و آنچه که در خواب بر ما گذشته را بهخود یادآوری نماییم و بپنداریم که خداوند عمری دوباره و فرصت جبرانی مجدد به ما عطا نموده است. پس برای آمادهسازی زندگانی بعد از مرگ و راحتی و رفاه آن دوران و گریز از سختیها و ترس و اندوه آن هنگام تلاش و کوشش نماییم. شاید دیگر فرصتی برای ما مهیا نشود ... (برگرفته از سایت رشد)
پاورقیها:
1- بر اساس تعالیم اسلامی انسان پس از مرگ وارد عالمی به نام «برزخ» میشود و پس از مرگِ تمامی موجودات و گذشت مدتی، عرصه قیامت بر پا میشود و تمامی موجودات وارد آن عرصه میگردند.
2- قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: «کفی بالموت واعظا» (تحف العقول، صفحه 35)
3- «الله یتوفی الانفس حین موتها و الّتی لم تمت فی منامها فیمسک الّتی قضی علیها الموت و یرسل الاخری الی اجل مسمّی ان فی ذلک لایات لقوم یتفکرون» (سوره زمر، آیه 42)
4- قیل لمحمد بن علی الجواد علیه السلام: «ما الموت؟» قال: «هو النوم الذی یأتیکم کل لیله إلا أنه طویل مدته لا ینتبه منه إلا یوم القیامه فمن رأى فی نومه من أصناف الفرح ما لا یقادر قدره و من أصناف الأهوال ما لا یقادر قدره فکیف حال فرح فی النوم و وجل فیه هذا هو الموت فاستعدوا له» (معانی الاخبار، صفحه 289)
5- شیخ صدوق از امام (علیه السلام) با عبارت محمد بن علی علیه السلام تعبیر میکند. لذا ممکن است ذهن برخی افراد این روایت را از احادیث منقول از امام باقر علیه السلام به شمار آورد. اما از آنجا که این روایت و چند روایت قبلی به وسیله حرف عطف به روایات دوم این باب عطف گردیده و روایت دوم نیز از امام جواد علیه السلام نقل شده است، مشخص میگردد مقصود از محمد بن علی علیه السلام در این روایت، به احتمال زیاد امام نهم علیه السلام میباشد. لذا مؤلف کتاب «موسوعه امام جواد(علیه السلام)» و نگارنده کتاب «میزان الحکمه» نیز ضمن آنکه این روایت را از کتاب معانی الأخبار نقل مینمایند، تصریح میکنند که این حدیث، از امام جواد علیه السلام نقل گردیده است.
آفتاب مهر، فرارسیدن آخرین روز ماه ذی القعده،
سالروز شهادت نهمین امام شیعیان،
حضرت امام محمد بن علی الجواد علیه السلام
را به تمامی مسلمانان، تسلیت عرض مینماید.
عنوان کتاب: 23 روز با غدیر
نویسنده: دکتر عدنان درخشان
ناشر: نشر منیر
دریافت این کتاب از سایت کتابخوانی (www.ketabkhani.com)
