در بخش قبلی این مقاله به بیان و بررسی روایات دروغینی پرداخته شد که در آنها قیام حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف با خشونت و قتل عام معرفی میگردید و عمدتاً از شخص کذابی به نام محمدبن علی الکوفی نقل گردیده بود. در این قسمت برخی از روایاتی که از منابع صحیح و معتبر نقل گردیدهاند بیان و بررسی میگردند.
با ما همراه باشید...
روایات صحیح
دلیل دیگر بی اعتباری این گونه روایات، احادیث صحیح و معتبری است که بر مفهوم مقابل آنها دلالت دارد و صراحتاً گویای این مطلبند که روش حکومتی حضرت ولی عصر(علیه السلام)، همانند همان روش حکومتی رسول خدا(صلی الله علیه واله) و امیرمؤمنان(علیه السلام) است. به چند نمونه ازاین روایات توجه فرمایید:
1- روایت نخست:
در بحارالانوار روایت موثق و حسنهای از کتاب غیبة نعمانی ذکر شده است:
عن ابن عقدة عن علی بن الحسن (ابن فضال) عن أبیه عن رفاعة عن عبدالله بن عطاء قال: سئلت أبا جعفر الباقر(علیه السلام): «فقلت اذا قام الحجة بأی سیرة یسیر فی الناس؟ فقال (علیه السلام) یهدم ما قبله کما صنع رسول الله و یستأنف الاسلام جدیدا.(5)
راوی از امام باقر (علیه السلام) سؤال میکند که حضرت حجت (علیه السلام) پس از ظهور، چه سیره و روشی در حکومت خواهد داشت؟ امام پاسخ میدهد همان طور که رسول خدا (صلی الله علیه واله) پس از بعثت تمام آن چیزهایی را که پیش از ایشان به عنوان دین مطرح بود، مثل یهودیت، نصرانیت و مجوسیت، همه را بی اعتبار اعلام کرد، مهدی (علیه السلام) نیز پس از ظهور آن چه که به نام اسلام بر دنیا حاکم است، اما با اساس اسلام مخالف است، از میان خواهد برد و اسلام واقعی را دوباره بر پا خواهد کرد.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه واله) به فرمودهی قرآن (6) با نرمی و عدم خشونت باورها و عقاید پیش از خود را بی اعتبار کرد. این سیرهی پیامبر با همهی مردم بود و حتی با کافران هم این گونه رفتار میکرد و تنها اختصاص به مسلمانها نداشت. امام زمان (علیه السلام) نیز درباره کافران هم همان سیره و همان نرمی و لطافت را به خرج خواهد داد، که سیره رسول الله بود، مسلمانان که جای خود دارند.
2- روایت دوم:
عن ابن عباس عن النبی (صلی الله علیه واله) قال: «التاسع منهم [من أولادالحسین(علیه السلام)] من أهل بیتی و مهدی أمتی، أشبه الناس بی فی شمائله و أقواله و أفعاله.(7)
شاهد ما لفظ «أفعاله» است؛ یعنی مهدی(علیه السلام) علاوه بر این که شمایل و اقوالشان شبیه رسول خداست، کارهایش نیز شبیه رسول خداست.
3- روایت سوم:
در بحارالانوار (8) حدود یک صفحه از سخنان شیخ طبرسی(9) در اعلام الوری به عنوان تذییل این روایت آمده است که قسمتی از آن چنین است:
اگر دربارهی چگونگی حکومت حضرت ولیعصر(علیه السلام) سؤال شود که چگونه است؟ آیا با شدت و عنف، خواهد بود؟ باید گفت: «فان کان ورد بذل خبر فهو غیر مقطوع به.» هرگز حکومت آن حضرت با شدت و عنف نخواهد بود و حتی اگر روایتی در این مورد [اعمال خشونت در حکومت حضرت] پیدا شد، صحیح نیست، و ورایت صحیحی وجود ندارد که آن حضرت با شدت و عنف رفتار خواهند کرد.
طبرسی از حدیث شناسان معروف و خبرهی فن بوده است، تمام روایاتی که در این باب وارد شده را با این جملهی «ان کان...» زیر سوال برده و میگوید اگر روایتی در این زمینه [اعمال خشونت در حکومت حضرت] پیدا شود، نه مدلولش معتبر است و نه حجیت دارد.
4- روایت چهارم:
در بحارالانوار(10)، روایتی از کتاب کافی با این عبارت نقل شده است:
کلینی عن العدة عن البرقی عن ابیه عن محمدبن یحیی عن حمادبن عثمان عن الصادق (علیه السلام) اذا قام الحجة سار بسیرة أمیرالمؤمنین علی (علیه السلام).
یعنی هنگامی که امام مهدی ظهور کند دقیقا مانند سیرهی امیرالمومنین (علیه السلام) عمل خواهد کرد.
سند این روایت صحیح و هیچ شک و شبههای در آن نیست؛ چرا که راویانش یکی از دیگری بهترند و متن آن نیز موافق سیرهی معصومین (علیهم السلام) است.
مدلول این روایات آن است که چون امام مهدی ظهور کند، عموم مردم، از خرد و کلان، و پیر و جوان به او عشق میورزند و از صمیم قلب دوستش دارند. از رسول خدا (صلی الله علیه واله) نقل است که فرمود:
شما را به مهدیف مردی از قریش بشارت میدهم که ساکنان آسمان و زمین از خلافت و فرمانروایی او خشنودند.(11)
هم چنین از آن حضرت روایت شده است که فرمود:
شما را به مهدی(علیه السلام) بشارت میدهم که به سوی مردم برانگیخته میشود... و ساکنان زمین و آسمان از او خشنود میگردند. (12)
نیز در روایتی دیگر از رسول خدا (صلی الله علیه واله) آمده است:
مردی از امت من قیام میکند که مردم زمین و آسمان او را دوست دارند.(13)
و از حضرت علی (علیه السلام) نیز نقل شده است که فرموده است:
چون مردی از فرزندانم ظهور کند چنان گشایشی در کار مردم ایجاد میشود که حتی مردگان به دیدار یکدیگر میروند و ظهورش را به هم مژده میدهند. (14)
پینوشتها:
5- بحارالانوار، ج52، ح 112، ص 353.
6- آل عمران/159.
7- بحارالانوار، ج52، ح 187، ص 379.
8- همان، ح 187، ص 379.
9- امین الدین امین الاسلام ابوعلی فضل بن حسن بن فضل (548ق) فقیه، محدثف مفسر و لغوی امامی معروف به شیخ طبرسی، از برجستهترین علمای شیعه در قرن ششم هجری که خود و پسرش حسن بن فضل صاحب مکارم الاخلاق و نوهاش علی بن حسن صاحب مشکلاةالانوار همگی از علمای بزرگ هستند. روضات الجنات، ج5، صص 342 - 349؛ طبقات اعلام الشیعه، قرن6، صص 216 و 217.
10- بحارالانوار، ج47، ص 54.
11- ینابیع المودة، ص 431، اثبات الهداة، ج2، ص 524.
12- جامع احادیث الشیعه، ج1، ص 34.
13- احقاق الحق، ج 19، ص 663.
14- صدوق، کمال الدینف ج2، ص 653؛ مجلسی، بحارالانوار، ج52، ص 328.